Cześć ich pamięci! Rocznica spalenia więźniów Radogoszcza i zakończenia okupacji niemieckiej w Łodzi

Łodzianie wspomnieli tragiczne wydarzenia, które rozegrały się w styczniu 1945 r. Tuż przed zakończeniem okupacji niemieckiej w Łodzi hitlerowcy spalili żywcem 1500 osób, osadzonych w Więzieniu Policyjnym na Radogoszczu.

Od wielu lat w styczniu mieszkańcy Łodzi upamiętniają to wydarzenie w miejscu zbrodni, gdzie dziś mieści się Muzeum Tradycji Niepodległościowych - oddział Radogoszcz. Pamięć pomordowanych oraz wszystkich ofiar II wojny światowej czczą składając kwiaty pod Pomnikiem Martyrologii, na terenie muzeum.

Gospodarzami uroczystości byli prezydent Łodzi Hanna Zdanowska oraz przewodniczący Rady Miejskiej w Łodzi Tomasz Kacprzak.

- Każdego roku zbieramy się tutaj, by oddać hołd pomordowanym. Stoimy pośród tych samych murów dawnej fabryki, w których zaklęty jest donośny krzyk ofiar i zapisany został dla kolejnych pokoleń ślad martyrologii i niewyobrażalnej ludzkiej tragedii. Główne memento dla nas współczesnych wyryte zostało w ostatnim zdaniu, na tablicy radogoskiego mauzoleum: "Niech śmierć tak nieludzka nie powtórzy się więcej" - powiedziała prezydent Hanna Zdanowska dodając: - Cześć pamięci więźniów Radogoszcza i wszystkich ofiar wojny!

Przewodniczący Rady Miejskiej w Łodzi Tomasz Kacprzak: - Dzisiejsze uroczystości rocznicowe są okazją, aby postawić najważniejsze pytania, jakie wiążą się z tym dramatem: dlaczego? Jak to możliwe, że do tego doszło? Na nie odpowiedzi znaleźć nie umiem… Nasza tu obecność, czyli przedstawicieli władz rządowych i samorządowych, kombatantów, duchownych czterech wyznań, przedstawicieli wielu środowisk, uczniów i wielu mieszkańców miasta dowodzi, że pamiętamy, świadczy o naszym patriotyzmie, o szacunku dla zamordowanych.

Tradycją podczas imprez patriotycznych w Łodzi jest wspólna modlitwa przedstawicieli wielu wyznań. Wspólnie za dusze pomordowanych modlili się: arcybiskup, Metropolita Łódzki Grzegorza Ryś, ksiądz Michał Makula proboszcz parafii Ewangelicko – Augsburskiej św. Mateusza w Łodzi, ksiądz Eugeniusz Fiedorczuk proboszcz parafii prawosławnej pod wezwaniem Św. Aleksandra Newskiego w Łodzi, rabin Dawid Szychowski, przedstawiciel  Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi, ksiądz Semko Koroza, proboszcz Parafii Ewangelicko-Reformowanej, oraz biskup Maria Włodzimierz Jaworski, ordynariusz Diecezji Śląsko- Łódzkiej Kościoła Starokatolickiego Mariawitów.

Uroczystość na Radogoszczu odbywa się co roku przy udziale asysty honorowej Pierwszego Batalionu Kawalerii Powietrznej z Leźnicy Wielkiej. Po modlitwie odczytano Apel Poległych. Batalion oddał salwę honorową dla uczczenia pamięci więźniów Radogoszcza
i zakończenia II wojny światowej. W II części uroczystości goście uroczystości składali kolejno kwiaty pod Pomnikiem Martyrologii, począwszy od łódzkich kombatantów.

Goście mogli również złożyć wiązanki na mogiłach, w których spoczywają szczątki spalonych więźniów. Ofiary Radogoszcza spoczywają na cmentarzu św. Rocha w miejscu zaledwie kilkadziesiąt metrów oddalonego od miejsca ich męczeńskiej śmierci.

Rozszerzone Więzienie Policyjne na Radogoszczu utworzono 1 lipca 1940 roku. Przez cały okres funkcjonowania przeszło przez nie około 40 tys. osób - głównie Polaków, ale też Rosjan i Żydów. Według danych szacunkowych w więzieniu zginęło ok. 20 tys. ludzi.

W styczniu 1945 roku Niemcy przystąpili do likwidacji więzienia. Podpalili budynek, sprowadzając śmierć na ok. 1500 osób.

fot. Andrzej Janecki / UMŁ